Gedachten 4: Hoe Zullen We Leven?

GEDACHTEN
Gedachten zijn losse notities, ideeën, denkbeelden en overpeinzingen over de Joodse levenskunst. Centraal staat de verbinding tussen het alledaagse en de Eeuwige, tussen gemeenschap en ethisch handelen. Het is een vorm van ‘orthopraxie’: het heiligen van het alledaagse door hoe we leven, handelen en ons tot anderen verhouden. In Gedachten reflecteren we wekelijks op deze levensheiliging.
 
GEDACHTEN 04 (23 Tisjrie 5787)
Het thema vreugde is een belangrijk onderdeel van de aankomende lezingen tijdens MOKUM Tour 2026. Ik hoop vanaf morgen, maandag 5 oktober, op twaalf plaatsen in Nederland te spreken over het onderwerp Gezondheid en Veerkracht. Hierbij komt niet alleen de inhoud van A Life of Meaning and Joy aan de orde, maar refereer ik ook aan Kohelet, het Bijbelboek wat gisteren centraal stond op Simcha Torah, letterlijk; de vreugde van de Torah (‘Instructies’).
 
Gezondheid betekent in de moderne wetenschap ‘niet de afwezigheid van ziekte’. Anders gezegd: gezondheid impliceert de (mogelijke) aanwezigheid van onvolkomenheden en gebreken. Soms gaan deze gebreken gepaard met fors lijden. Als we naar de huidige staat van de wereld kijken, ontkomen we niet aan het feit dat veel mensen lijden. Waarom dan, vraagt men zich vaak af, zijn er ook zoveel goede en lieve mensen die zo immens lijden? Waarom zijn er slechte mensen die (ogenschijnlijk) floreren? Het lijkt allemaal zo onrechtvaardig!
Deze vragen behoren tot de diepste vragen in de Tenach, de Joodse geschriften. Onder andere in de Bijbelboeken Job en Jeremiah. Ook Mozes hield zich al bezig met ‘de vraag der vragen’.
 
Kohelet spreekt van het leven als ‘hevel’, letterlijk ‘een vluchtige adem’. Alles is zo betrekkelijk, zegt hij. Toch is dit het finale antwoord dat Kohelet ons geeft. Kohelet zegt: het is een feit dat menselijk lijden onontkoombaar is. Het is een onderdeel van ieders leven. Vervolgens houdt hij eenieder voor: ‘hoe zullen we leven?’ Zijn antwoord is: focus op de vreugde. Deze emotie is een sociale emotie, dat wil zeggen: in relatie met anderen. Daarnaast is zij een emotie van het hier-en-nu. Ons leven is alles wat we hebben, dus zegt Kohelet: leef het in vreugde.
 
We moeten, zegt Kohelet, niet toestaan ​​dat de breuklijnen van de menselijke wereld ons beroven van ons vermogen om ons te verheugen in het wonder van het leven zelf.

Meer hierover tijdens de MOKUM Tour 2026. Van harte welkom!