Jewish Life #94. Sukkot; een Feest van Vreugde

Op het moment van het schrijven van deze blog bevinden we ons midden in Sukkot, na Rosh Hashanah en Yom Kippur het laatste van de Joodse Najaar feesten en zitten we daadwerkelijk in onze sukka. Een sukka is een tijdelijke hut, ook wel loofhut genoemd. Deze hutten worden gebouwd onder de open hemel, bijvoorbeeld in een tuin of op een balkon, en hebben een dak dat is afgedekt met takken, bladeren of bamboe, zodat de sterren 's avonds zichtbaar zijn (een shach). De sukka herdenkt de tocht van het Joodse volk door de woestijn en symboliseert de kwetsbaarheid en behoefte aan goddelijke bescherming.
De bijzondere liturgie van Sukkot noemt het ‘zeman simchateinoe’, de tijd van vreugde (simcha). De Torah noemt de opdracht om blij te zijn vier keer, in Vajikra 23:34 en 23:40-43 en Devariem 16:14 en 16:15. We lezen: ‘[de maand Tisjrie] is het Loofhuttenfeest, een feest van zeven dagen [gewijd] aan Hashem’ (vers 34)… ‘U moet blij zijn voor het aangezicht van Hashem, uw God’ (vers 40)… ‘U moet het [Loofhuttenfeest] als een feest voor Hashem vieren, zeven dagen per jaar… u viert het in de zevende maand. U moet in loofhutten wonen…’
De sukka is een fysieke manifestatie van de goddelijke energie die de sukka belichaamt: Hashems transcendentie. Op Sukkot (en op de achtste dag: Sjemini Atseret), evenals op Rosh Hashanah en Yom Kippur, is het de bedoeling dat we onze relatie met Hashem als onze Koning vernieuwen en versterken. Deze existentiële verbondenheid kan ‘de gelovige mens’ verlossen van de kwelling van zijn existentiële eenzaamheid, maar ook van het virulente antisemitisme dat onze huidige tijd zo kenmerkt. 
In de terminologie van Rav Soloveitchik: een partnerschap met Hashem creëert een gedeeld geloof, een levende relatie tussen de Schepper en de mens. Dit partnerschap verlost de eenzame gelovige mens en tijdens Sukkot heeft hij de mogelijkheid om te communiceren, te verbinden met en werkelijk te genieten van een relatie met de Eeuwige. Wat we op Rosh Hashanah en Yom Kippur hebben bereikt door ‘het harde werk’ van oprechte gebeden en zelfreflectie, wordt op Sukkot bereikt door vreugde.
Een essentiële voorwaarde voor Sukkot is om werkelijk een feest van vreugde te zijn. Vreugde (simcha) is een sociale emotie. Simcha is een emotie die men deelt met anderen. Naast het ervaren van Zijn nabijheid en energie, worden we dan ook opgedragen om de sociale banden met familie, vrienden en de gemeenschap te versterken. Sukkot vieren is het vieren van intimiteit, sociale verbondenheid en harmonie. Dit is de vreugde van genade (simchat chesed), een essentieel kenmerk van harmonie: ‘En ik prees de vreugde’ (Kohelet 8:15).
​
In het Jodendom is geloof geen privézaak, geen innerlijk licht dat alleen voor de persoon zelf relevant is. De joodse levenswijze staat lijnrecht tegenover een houding waarin iemand zich terugtrekt in zijn persoonlijke binnenkamer. De Jood wordt opgedragen om naar buiten te treden: naar Hashem en naar de ander. Viktor Frankl beschreef deze houding, die samenhangt met gezondheid en zingeving, als ‘de-reflectie’ (i.t.t. ‘hyperreflectie’: naar binnen gerichtheid). Dit is de levenshouding van een volwassene die gericht is op het bijdragen aan een betere wereld. De kwaliteit van intieme, duurzame relaties – zo essentieel tijdens Sukkot en zo nauw verbonden met de ultieme emotie van vreugde – hangt dan ook sterk samen met het vermogen tot de-reflectie, het ‘aandachtig kijken naar de ander, de derde’, het beoefenen van chesed (liefdevolle vriendelijkheid). Daarentegen is hyperreflectie een kinderlijke en egocentrische houding. Hyperreflectie is sterk gerelateerd aan intrapsychische problemen zoals depressie en angststoornissen.
Sukkot is daarom ook een jaarlijkse oefening in het (h)erkennen van de waarde van intimiteit: juist in een kwetsbare hut, een dirat arai, met een paar wankele muren, een levende relatie met Hashem, onze Schepper, én intieme sociale relaties met familie, vrienden en anderen in het algemeen.
 
Nog meer interessante feiten over Sukkot:

1. Sukkot begint bij zonsondergang vóór de 15e van de Joodse (maanmaand) Tisjrie, wanneer de maan op het hoogste punt staat;
2. Sukkot heeft ook een agrarische connotatie en markeert de tijd waarop boeren in Israël de gewassen verzamelden die op de velden lagen te drogen. Daarom noemt de Schrift het Chag Haasif (Het Feest van de Verzameling). Zoals beschreven is Sukkot een vreugdevol feest, zo vreugdevol dat de wijzen het simpelweg Chag noemden, Hebreeuws voor ‘Feest’. In onze liturgie noemen we het Zeman Simchatenu, ‘De Tijd van Onze Vreugde’;
3. We eten al onze maaltijden, studeren en praten met elkaar (en sommigen slapen zelfs) in de sukka, waar alleen de dunne shach ons scheidt van de wijde, open hemel. Een sukka kan vrijwel overal worden opgericht, mits hij onder de hemel staat. De Talmoed spreekt over sukka’s met ossenkarren, sukka’s op boten, op boomtoppen en op kameelruggen;
4. Elke dag van Sukkot, behalve op Shabbat, nemen we een bundel groene bladeren – gemaakt van een loelav(palmblad), drie hadasim (mirte) en twee aravot (wilgen) – samen met een etrog (citroen). We houden ze bij elkaar en zwaaien er zachtjes mee in zes richtingen (vier windrichtingen en boven en beneden). De vier soorten worden ook vastgehouden en gezwaaid tijdens Hallel (Psalmen van Lof: 113-118) uitgesproken als onderdeel van de ochtenddienst op feestdagen, evenals tijdens de Hosjanot, een dagelijkse Sukkot-ceremonie waarbij een Thorarol wordt omcirkeld terwijl gebeden voor verlossing worden gezongen;
5. Volgens een mystieke traditie in de Zohar bezoeken de ‘zeven herders’ elke dag van de feestdag onze sukka’s. De gasten, bekend als ushpizin, zijn: Abraham, Isaak, Jakob, Mozes, Aaron, Jozef en David. Sommige mensen reciteren een speciale tekst waarin ze de ushpizin formeel ‘uitnodigen’ in hun sukka.

Click on 'previous' to read more Blogs (Klik op 'vorige' voor meer Blogs).